- , ,  

Pytania o psy


Dziekujemy Alichon Latifi za przedstawiony material

W ostatnich latach pojawilo sie w srodkach masowego przekazu wiele dyskusji i pytan, ktore mozna by scharakteryzowac fraza psy i czlowiek.

Naszego najstarszego przyjaciela wspomina sie w zwiazku z tragicznymi zdarzeniami z udzialem psa, albo w zwiazku z walkami psow, rzadko z innych przyczyn. Tragedii z udzialem psow wolalbym tu nie dyskutowac, jako ze w wiekszosci wypadkow wina lezy po stronie wlasciciela i kazdy przypadek powinien byc rozpatrywany w sadzie.

Natomiast zatrzymac sie chcialbym na temacie psich walk.

Sam pomysl wykorzystania psow do szczucia duzych, dzikich zwierzat i przy prowadzeniu dzialan wojennych odchodzi w ciemnosc tysiacleci. Nawet na petroglifach (rysunki naskalne) bardzo czesto mozna zobaczyc szczucie psami losi czy jeleni. Wlasnie z takich poteznych, agresywnych psow formowaly sie rasy, ktore zaczynano wykorzystywac do ochrony bydla, osobistego majatku czlowieka, karawan.

Tego rodzaju psy nie pracowaly caly czas i wielu z ich wlascicieli napewno nie przepuszczalo okazji do porownania i wyjasnienia, kogo pies jest silniejszy, odwazniejszy czy bardziej wytrzymaly.

Z czasem tego rodzaju rozgrywka zaczynala znajdywac coraz wiecej zwolennikow, a dla pewnych narodow (jak Turkmeni, Anglicy) stala sie czescia narodowej kultury. Zaczynaly tworzyc sie rasy wyspecjalizowane wlasnie do walk psow. Na szczycie tak zwanych ras bojowych staje Pit Bull Terier zywa legenda wspolczesnosci.

Wszyscy chyba o nim slyszeli, wielu mysli, ze go widzialo, a tylko bardzo nieliczni znaja prawde o tym zadziwiajacym psie. Ta nieswiadomosc nie zostala nawet zmieniona przez tak wspanialych znawcow tej rasy jak Bobby Holl, Stratton i inni. Ksiazki o wychowaniu psow tej rasy, napisane przez tych ludzi ukazywaly sie w bardzo malych nakladach i co najwazniejsze nie bylo w nich sensacyjnych/nieprawdziwych faktow. W tym samym czasie w ogromnych nadkladach ukazuja sie ksiazki i artykuly, opisujace pelne grozy zdarzenia zwiazane z Pit-bullami.

W spoleczenstwie narasta histeria, wzmacniajaca sie jeszcze dodatkowo zupelnie realnymi tragediami z udzialem psow bardzo roznych ras, jak bokser, bulterier, doberman, a nawet owczarek niemiecki zupelnie niepodobny nawet zewnetrznie do Pit bulla. A nieprofesjonalni, nie dbajacy o szczegoly dziennikarze, niezaleznie od rasy natychmiast informuja, ze to Pit bulle.

A tak naprawde prawdziwe Pit bulle posiada naprawde ograniczona liczba ludzi, uzywajaca ich czesto w okreslonym celu do walk. Walki sa przeprowadzane wedlug twardych, powiedzialbym okrutnych regul. Pies odbywa w swoim zyciu od jednej do 10 12 walk. Pies, ktory odniosl w swojej karierze bojowej trzy zwyciestwa otrzymuje tytul mistrzowski. Pies, ktory przezyl seria pieciu prawdziwych walk otrzymuje tytul Grand Championa. Wlasciciele bardzo cenia psy, ktore w walce udowodnily swoja odwage i bardzo czesto pies, ktory wszystkiego walczyl raz, chodzi w chwale cale swoje zycie.

Co do innych ras uzywanych do walk, sa to w pierwszej kolejnosci owczarki kaukaskie i owczarki srodkowoazjatyckie.

O ostatniej rasie chcialbym opowiedziec szczegolowiej, jako ze jest bezposrednio zwiazane z Tadzykami jako narodem i spadkobiercami wielkiej cywilizacji dawnego wschodu. Archeolodzy robiacy wykopaliska na terenie Azji Srodkowej, Afganistanu, Iranu i innych lezacych w tym rejonie krajow, doszli do przekonania, ze rasa ta istnieje bez znaczacych zmian juz od powyzej czterech tysiecy lat. Jest ona wyjatkowo dobrze przystosowana do okrutnych chlodow i mrozow wysokich gor, jak i do wysuszajacego zaru stepow. Prze cale czterdziesci wiekow swojego istnienia, psy te uczciwie wykonywaly swoja prace zabezpieczanie i ochrone bydla i majatku swojego gospodarza od czworonoznych jak i dwunoznych drapieznikow. Unikalne zalety tego psa byly zawsze wysoko cenione i dzisiaj rasa jest rozpowszechniona na terenie bylego ZSRR, podbijajaca takze Europe i Ameryke Polnocna.

Do walk ta rasa byla wykorzystywana zawsze, ale nigdy walki nie byly jej podstawowym zadaniem.

Walki odbywaly sie podczas waznych swiat, albo na czesc waznych wydarzen w lokalnej spolecznosci, byly czescia narodowej kultury ludow Azji Srodkowej.

Gdzies w polowie lat 80-tych zeszlego wieku walki z udzialem Azjatow staly sie popularniejsze, czemu sprzyjalo rozpowszechnianie sie rasy jak i legendarny pies Akgush, ktory stal sie bardzo znanym w ZSSR i rozslawial turkmenskie psy w calym swiecie. Trzeba pamietac, ze slawa ta zostala zdobyta w walce, na placu boju.

Po rozpadzie Zwiazku Radzieckiego spotkalismy sie z interesujaca tendencja w Rosji szybko rosnie liczba owczarkow srodkowoazjatyckich , natomiast w ojczyznie, w krajach Azji Sredniej liczba zaczyna malec. Rezultatem tego, na dzien dzisiejszy w Miedzynarodowej Federacji Kynologicznej, owczarek srodkowoazjatycki zarejestrowany jest jako rasa z krajem pochodzenia - Rosja.

Pierwsi w Azji Sredniej zreflektowali sie Turkmeni. Prezydent Turkmenii, Saparmurat Nijazow oglosil owczarka srodkowoazjatyckiego, na rowni z ahaltiekiniecem - ? i turkmenskimi dywanami dobrem narodowym Turkmenii. W Turkmenii opracowano standard alabaja (turkmenska nazwa owczarka srodkowoazjatyckiego), panstwo popiera zachowanie i odrodzenie rasy, swietowany jest nawet Dzien Alabaja.

Przeprowadzane sa takze i walki, gromadzace ogromna ilosc widzow, a zwyciezcy tych walk sa slawni w calym kraju, a bardzo czesto takze poza jego granicami.

Co do Tadzykistanu, rasa owczarek srodkowoazjatycki znajduje sie w zagrozeniu. Wywieziono z kraju ogromna ilosc wspanialych psow, wiele psow zginelo w czasie wojny domowej, przebiega krzyzowanie czystych rasowo psow z psami innych ras, a nawet kundlami.

Walki owczarkow srodkowoazjatyckich przeprowadzane w Tadzykistanie nie moga byc porownywane z tymi w Turkmenii. Nie ma tam jasnych regul, nie ma wagowych kategorii, nie jest bezwzglednie wymagana rasowosc walczacych psow. Nie ma takze powaznego programu odrodzenia rasy i panstwowego poparcia dla takich dzialan. W calym Tadzykistanie tylko pojedynczy ludzie probuja swoimi silami odrodzic miniona slawe tadzyckiego owczarka srodkowoazjatyckiego.

I czesto wstepuja oni na bardzo sliska droge.

Obecnie w Rosji mozna zauwazyc dwa kierunki rozwoju owczarka srodkowoazjatyckiego kierunek wystawowy i do walk. Zwolennicy pierwszego kierunku, stanowiacy ogromna wiekszosc, przesuneli cala swoja uwage na dekoracyjna strone rasy. Wyhodowali bardzo piekne fizycznie psy, wspaniale do ogladania, patrzac na nie po prostu nie mozna uwierzyc, ze ich przodkowie sa tymi samymi psami, ktore do dzisiaj pasa stada owiec w naszych gorach.

Zwolennicy drugiego kierunku skupili sie wylacznie na cechach przydatnych w walkach.

Ich idealem jest wymieniany tutaj Akgush, lub w swoim czasie wywieziony z Tadzykistanu Ala- Palwon psy praktycznie nie majace wiekszych porazek.

Ale w obu powyzszych przypadkach/kierunkach to juz nie jest ten pies, ktory zostal stworzony przez naszych przodkow.

Juz przez pare dziesiecioleci hoduje sie w Rosji te psy, bez zwracania uwagi na ich wartosc uzytkowa. Nasi milosnicy rasy (z Tadzykistanu), chcacy odrodzic rase w kraju, ulegajacy urokowi rosyjskich hodowli, przywoza te psy i krzyzuja z naszymi aborygenami.

Nie rozumieja oni, ze w psach z rosyjskich hodowli plynie krew innego typu niz w naszym poglowiu tej rasy, ale tez czesto krew zupelnie obcych ras. Nie rozumieja, a co gorsza, szczyca sie tym.

W Turkmenii tak robic podobno nie mozna. Jesli sie nie opamietamy, nie wzmozemy wysilkow, to jeszcze na oczach naszego pokolenia tadzycki owczarek srodkowoazjatycki przestanie istniec.

Chcialoby sie zakonczyc slowami wielkiego znawcy rasy owczarek srodkowoazjatycki Tatiany Michajlowny Iwanowej:

Owczarek srodkowo azjatycki to jedna z tych nielicznych ras, ktora dotrwala do naszych czasow w swoim praktycznie pierwotnym ksztalcie. Bezwzgledny dobor naturalny na przeciagu tysiacleci stworzyl rase, odpowiadajaca potrzebom i charakterowi czlowieka, powstala ona, aby pomoc czlowiekowi w pracy i za swoja wielowiekowa sluzbe ludziom zasluzyla sobie na godne jej zachowanie/utrzymanie na przyszlosc.

Alichon Latifi
Duszanbe 06.04.05.


Dziekujemy Justynu Jachimczyk za perevod Artykuly na polsku yazyk


www.irkcao.ru ! Copyright 2003